ZWOLNIENIE Z PRACY ZA POROZUMIENIEM STRON – dodatkowe wynagrodzenie w porozumieniu o rozwiązaniu umowy o pracę a składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Czy pracodawca może pobrać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od dodatkowego wynagrodzenia przyznanego pracownikowi w związku z rozwiązaniem za porozumieniem stron stosunku pracy z przyczyn leżących wyłącznie po stronie pracodawcy? Z takim problemem zwróciła się do naszej Kancelarii Klientka, której były pracodawca potrącił kwotę rzędu prawie 4 tysięcy  złotych na poczet składek ZUS, w tym składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Sprawa dotyczyła pobranych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i zdrowotne – zdaniem Klientki nastąpiło to bezprawnie.  Składki pobrane zostały od „wynagrodzenia dodatkowego” w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia Klientki, które przyznane zostało w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących wyłącznie po stronie pracodawcy, na mocy porozumienia stron.

Podstawą rozwiązania stosunku pracy z Klientką Kancelarii  był art. 10 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych), zgodnie z którym możliwe jest indywidualne rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem na warunkach zwolnienia grupowego. W związku z tym, pracodawca rozwiązując stosunek pracy z pracownikiem ma prawny obowiązek wypłaty odprawy, której wysokość jest uzależniona od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. W omawianym stanie faktycznym Klientka Kancelarii była zatrudniona u pracodawcy przez 6 lat, w związku z tym miała prawo do uzyskania odprawy w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o zwolnieniach grupowych). Oczywiście, wypłata obowiązkowej odprawy nie wyklucza możliwości przyznania pracownikowi dodatkowego wynagrodzenia w związku z rozwiązaniem stosunku pracy.

W omawianym stanie faktycznym, stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron w związku z faktyczną likwidacją zajmowanego przez Klientkę Kancelarii stanowiska. W związku z tym, że wyłączna przyczyna rozwiązania stosunku pracy leżała po stronie pracodawcy, pracodawca zobowiązał się, na mocy porozumienia zawartego między stronami, do zapłaty na rzecz naszej Klientki odprawy pieniężnej, zgodnie z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych oraz do zapłaty „dodatkowego wynagrodzenia” w kwocie trzymiesięcznej stawki pensji zasadniczej naszej klientki.

Odprawa pieniężna z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych faktycznie została wypłacona w kwocie wskazanej w porozumieniu, jednocześnie jednak pracodawca wypłacił w/w „dodatkowe wynagrodzenie” naszej Klientce potrącając z jego kwoty składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, wskutek czego Klientka Kancelarii otrzymała kwotę „dodatkowego wynagrodzenia” niższą o prawie 4 000,00 zł niż kwota wskazana w porozumieniu.

Sprawa ta zatem trafiła do Kancelarii INSOLENS, która po jej analizie w kontekście obowiązującego stanu prawnego, w szczególności  Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, ustaliła, iż roszczenie Klientki o zwrot składek pobranych przez pracodawcę od „dodatkowego wynagrodzenia” jest zasadne.

Próby dobrowolnego odzyskania tych składek od byłego już pracodawcy Klientki, w drodze przedsądowych wezwań do zapłaty, nie przyniosły rezultatu – pracodawca uparcie twierdził, iż „dodatkowe wynagrodzenie” z tego porozumienia zostało przyznane bez związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i że w związku z tym nie jest bezpośrednio związane ze stosunkiem pracy, a tym samym nie korzysta ze zwolnienia od składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, przewidzianego w § 2 ust. 1 pkt. 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Nadto były pracodawca argumentował, iż ustawodawca w owym Rozporządzeniu wymieniając świadczenia zwolnione od składek, nie wymienił pojęcia „dodatkowe wynagrodzenie”, lecz jedynie pojęcia: „odprawy”, „odszkodowania” i „rekompensaty”.

W tym miejscu należy wyjaśnić, iż zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Jednakże § 2 wskazanego wyżej rozporządzenia zawiera katalog wyłączeń – przychodów, które nie stanowią podstawy wymiaru składek, a wśród nich znalazły się (§ 2 ust. 1 pkt. 3) – odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy.

W tych okolicznościach zasadnym stało się skierowanie sprawy na drogę sądową, co też Kancelaria INSOLENS działając w imieniu Klientki uczyniła.

Sprawa przed Sądem zakończyła się sukcesem naszej Klientki już w I instancji – Sąd przyznał rację naszej Klientce, iż od kwoty „dodatkowego wynagrodzenia” pozwany pracodawca nie powinien był odprowadzać żadnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Sąd przyznał rację naszej Klientce, iż owo „dodatkowe wynagrodzenie” miało związek z faktem rozwiązania umowy o pracę, skoro zostało zawarte w owym porozumieniu o rozwiązaniu umowy o pracę. Sąd przyznał również popierając tym samym stanowisko Kancelarii INSOLENS, iż Rozporządzenie z 18 grudnia 1998 r. nie zawiera legalnej definicji świadczeń zawartych w § 2 ust. 1 pkt. 3, lecz jedynie wymienia przykłady świadczeń, których przyczyną wypłaty jest ustanie zatrudnienia – w rezultacie „dodatkowe wynagrodzenie” z porozumienia stron również mieści się w katalogu owych zwolnionych ze składek świadczeń.

W konsekwencji powyższych ustaleń Sądu, powództwo naszej Klientki zostało uwzględnione w całości i pracodawca został zobowiązany do zwrotu Klientce Kancelarii nienależnie pobranych od „dodatkowego wynagrodzenia” składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie należnymi od dnia wymagalności roszczenia, to jest za okres ponad dwóch lat. Sąd oczywiście zasądził również dla naszej Klientki od pozwanego pracodawcy koszty poniesione przez nią w sprawie sądowej z tytułu zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika.

Katarzyna Księżniak-Kosmala

Radca Prawny

INSOLENS Kancelaria Radcy Prawnego w Warszawie

www.insolens.pl